1.1. Elektron Vergi Sisteminin Əsasları və Elektron Kabinet Müasir vergi inzibatçılığında vergi ödəyicisi ilə vergi orqanı arasında münasibətlər əsasən elektron müstəvidə tənzimlənir. Bu sistemin mərkəzində Elektron Kabinet dayanır. Vergi Məcəlləsinin 13.2.72-ci maddəsinə əsasən, elektron kabinet — müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi orqanın (Dövlət Vergi Xidmətinin) informasiya sistemində yaradılan fərdi elektron səhifədir. Bu səhifəyə giriş gücləndirilmiş elektron imza (məsələn, ASAN İmza) və ya vergi orqanı tərəfindən verilən kod-parol vasitəsilə həyata keçirilir. Elektron kabinetin əsas funksiyası vergi ödəyicisi ilə vergi orqanı arasında qarşılıqlı məlumat mübadiləsini təmin etməkdir. Vergi ödəyicilərinin müraciətlərinə vergi orqanının cavabları elektron üsulla məhz bu kabinetə göndərilir.
1.2. İnternet Vergi İdarəsi və Alətlər Elektron vergi sistemi "İnternet Vergi İdarəsi" portalı üzərindən fəaliyyət göstərir. Bu portal vasitəsilə aşağıdakı əməliyyatlar həyata keçirilir:
• Elektron bəyannamənin qəbulu: Vergi hesabatlarının (bəyannamələrin) onlayn təqdim edilməsi.
• E-qaimə faktura: Malların, işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsi zamanı elektron qaimə-fakturaların tərtib edilməsi və göndərilməsi.
• Onlayn kargüzarlıq: Ərizələrin, arayışların və məktubların göndərilməsi.
• Vergi borcu barədə məlumat: Vergi öhdəliklərinin cari vəziyyətinin izlənilməsi.
Giriş vasitələri:
• Gücləndirilmiş elektron imza (ASAN İmza): Əksər əməliyyatlar və hüquqi əhəmiyyətli sənədlərin imzalanması üçün tələb olunur,.
• Kod-parol: Xüsusi hallarda (məsələn, sadələşdirilmiş vergi ödəyiciləri üçün müəyyən əməliyyatlarda) istifadə edilə bilər.
1.3. Elektron Sənəd Mübadiləsi və Hüquqi Qüvvə Vergi Məcəlləsi elektron sənədlərə hüquqi status verir:
• Möhür tələbinin ləğvi: Vergi hesabatı və ya digər sənədlər elektron üsulla göndərildikdə, onların ənənəvi möhürlə təsdiq edilməsi tələb olunmur.
• Sənədlərin çatdırılması: Vergi orqanı tərəfindən sənədlər elektron kabinetə göndərildikdə, onlar göndərildiyi gündən 3 iş günü keçdikdən sonra vergi ödəyicisinə çatdırılmış (verilmiş) hesab olunur.
1.4. Elektron Bəyannamə və Ödənişlər Vergi ödəyiciləri vergi hesabatlarını müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi qaydada elektron sənəd formasında göndərə bilərlər. Bu üsuldan istifadə edən ödəyicilər üçün kağız daşıyıcıda tələb olunan imza və möhür şərtləri şamil edilmir. Vergilərin ödənilməsi zamanı da elektron sistemlərdən istifadə olunur. Məsələn, vergi orqanı vergitutma obyektinin dəyəri əsasında hesabladığı məbləğ barədə tədiyə bildirişini elektron qaydada təqdim edə bilər. Həmçinin, banklar və ödəniş xidməti təchizatçıları vasitəsilə həyata keçirilən ödəniş tapşırıqlarında elektron qaimə-fakturaların seriya və nömrələri qeyd edilməlidir.