1.1. ƏDV-nin Anlayışı və Mahiyyəti Əlavə Dəyər Vergisi (ƏDV) — vergi tutulan dövriyyədən hesablanan verginin məbləği (Çıxış ƏDV) ilə bu Məcəllənin müddəalarına uyğun olaraq verilən elektron qaimə-fakturalara və ya idxal sənədlərinə əsasən əvəzləşdirilməli olan verginin məbləği (Giriş ƏDV) arasındakı fərqdir. Azərbaycan Respublikası ərazisində istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı ƏDV ticarət əlavəsindən hesablanan verginin məbləğidir. ƏDV-nin dərəcəsi hər vergi tutulan əməliyyatın və hər vergi tutulan idxalın dəyərinin 18 faizidir.
1.2. ƏDV Qeydiyyatı: Məcburi və Könüllü ƏDV ödəyicisi olmaq üçün qeydiyyat iki formada həyata keçirilir:
• Məcburi Qeydiyyat: Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manatdan artıq olan şəxslər növbəti ayın 1-dək qeydiyyat üçün ərizə verməlidirlər. Həmçinin, bir əqd üzrə əməliyyatın dəyəri 200.000 manatdan artıq olduqda, əməliyyatın aparıldığı günədək qeydiyyat tələb olunur. Aksizli mal istehsalçıları və bina tikintisi ilə məşğul olanlar (sadələşdirilmiş vergini seçməyənlər) dövriyyədən asılı olmayaraq ƏDV ödəyicisi sayılırlar.
• Könüllü Qeydiyyat: Məcburi qeydiyyat həddinə çatmayan sahibkarlar könüllü olaraq ƏDV qeydiyyatına düşmək üçün müraciət edə bilərlər.
1.3. Giriş və Çıxış ƏDV-si (Əvəzləşdirmə Mexanizmi)
• Çıxış ƏDV-si (Hesablanan vergi): Vergi ödəyicisinin malları (işləri, xidmətləri) təqdim edərkən alıcıdan tələb etdiyi və büdcəyə bəyan etdiyi 18%-lik vergidir.
• Giriş ƏDV-si (Əvəzləşdirilən vergi): Vergi ödəyicisinin mal və xidmətləri alarkən ödənilmiş ƏDV məbləğidir. Bu məbləğ büdcəyə ödəniləcək vergidən çıxılır.
• Əvəzləşdirmə Şərtləri (Maddə 175): Giriş ƏDV-sinin əvəzləşdirilməsi (silinməsi) üçün iki əsas şərt ödənilməlidir:
1. Malın/xidmətin əsas dəyəri satıcının bank hesabına ödənilməlidir.
2. ƏDV məbləği ƏDV-nin depozit hesabına ödənilməlidir. Elektron qaimə-faktura üzrə malların dəyəri ödənilən gündən gec olmayaraq (bir iş günü müddətində) ƏDV məbləği ödənilməlidir.
1.4. Sıfır (0) Dərəcəsi və Azadolmalar
• 0% Dərəcəsi: Malların ixracı, beynəlxalq yük və sərnişin daşınması, qrant hesabına alınan mallar və s. 0 dərəcə ilə vergiyə cəlb olunur,,. Bu halda ödəyici ödənilmiş giriş ƏDV-sini geri almaq hüququna malikdir.
• Azadolmalar: Maliyyə xidmətləri, sığorta, kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçılarının satışı (müəyyən müddətə), dərsliklərin istehsalı və s. ƏDV-dən azaddır,,. Azadolma zamanı giriş ƏDV-si əvəzləşdirilmir, xərcə silinir.