1.1. Mənfəət Vergisi: Mahiyyəti və Hesablanması Hüquqi şəxslərin əsas birbaşa vergisi olan mənfəət vergisi, müəssisənin maliyyə nəticəsindən tutulur.
• Vergi Ödəyiciləri: Azərbaycan Respublikasının rezident və qeyri-rezident müəssisələri, habelə sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir əldə edən qeyri-kommersiya təşkilatları mənfəət vergisinin ödəyiciləridir.
• Vergitutma Obyektinin Formulu: Rezident müəssisə üçün vergitutma obyekti onun mənfəətidir. Mənfəət aşağıdakı düsturla hesablanır: Mənfəət = Ümumi Gəlir – Gəlirdən Çıxılan Xərclər (Tanınan Xərclər). Burada gəlirdən çıxılan xərclərə gəlirin əldə edilməsi ilə bağlı olan bütün xərclər (qanunla məhdudlaşdırılanlar istisna olmaqla) daxildir.
• Vergi Dərəcəsi: Müəssisələrin mənfəətindən 20 faiz dərəcəsi ilə vergi tutulur.
• Gəlirdən Çıxılmayan Xərclər (Maddə 109): Bütün xərclər vergi bazasını azaltmır. Məsələn, əsas vəsaitlərin alınmasına çəkilən xərclər (bunlar amortizasiya yolu ilə hissə-hissə silinir), qeyri-kommersiya fəaliyyəti ilə bağlı xərclər, əyləncə və yemək xərcləri (müəyyən istisnalarla), habelə sənədlərlə (elektron qaimə-faktura, NKA çeki və s.) təsdiq olunmayan xərclər gəlirdən çıxılmır,.
1.2. Mənfəət Vergisindən Güzəştlər və Azadolmalar Vergi Məcəlləsi biznesin inkişafını stimullaşdırmaq üçün geniş güzəştlər təklif edir:
• Mikro sahibkarlar: Mikro sahibkarlıq subyekti olan hüquqi şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyətindən əldə etdikləri mənfəətin 75 faizi vergidən azaddır (yəni effektiv vergi dərəcəsi 5%-dir).
• Kənd Təsərrüfatı: Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçıları mənfəət vergisindən 10+3 il (cəmi 13 il) müddətinə azaddırlar.
• Sənaye və Texnologiya Parkları: Bu parkların rezidentləri qeydiyyat ilindən başlayaraq 10 il müddətinə mənfəət vergisindən azaddırlar.
• Təhsil Müəssisələri: Mənfəətin dividendlərin ödənilməsinə yönəldilməyən hissəsi vergidən azaddır.
1.3. Sadələşdirilmiş Vergi: Tətbiq Sahəsi və Dərəcələr Bu vergi növü kiçik dövriyyəli və ya xüsusi fəaliyyət növləri ilə məşğul olan sahibkarlar üçün nəzərdə tutulub.
• Kimlər ödəyicidir? Ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manat və ondan az olan, ƏDV qeydiyyatında olmayan şəxslər.
• Vergi Dərəcələri:
◦ Ümumi dərəcə (ticarət və ictimai iaşə istisna): Təqdim edilmiş malların (işlərin, xidmətlərin) dəyərindən 2 faiz.
◦ İctimai İaşə (Dövriyyəsi 200.000 manatdan çox olanlar üçün): 8 faiz.
◦ Ticarət Fəaliyyəti (Dövriyyəsi 200.000 manatdan çox olanlar üçün): 6 faiz.
• Məhdudiyyətlər: Aksizli mal istehsalçıları, kredit təşkilatları, sığorta şirkətləri, topdansatış ticarətlə məşğul olanlar və lisenziya tələb olunan fəaliyyətlə (tikinti istisna) məşğul olanlar sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi ola bilməzlər,.
1.4. Əlavə Dəyər Vergisi (ƏDV) ƏDV, malların (işlərin, xidmətlərin) istehsalı və tədavülü prosesində yaranan dəyərin bir hissəsinin büdcəyə alınmasıdır.
• Məcburi Qeydiyyat: Sahibkarlıq fəaliyyəti göstərən və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manatdan artıq olan şəxslər 10 gün ərzində ƏDV qeydiyyatı üçün ərizə verməlidirlər.
• Vergi Dərəcəsi: Vergi tutulan əməliyyatın və idxalın dəyərinin 18 faizidir.
• Sıfır (0) Dərəcəsi: Malların ixracı, beynəlxalq daşımalar və qrant hesabına alınan malların idxalı və təqdim edilməsi 0 dərəcə ilə vergiyə cəlb edilir (bu, ödənilmiş ƏDV-ni geri almağa imkan verir),.
• Verginin Hesablanması: Büdcəyə ödənilməli olan ƏDV = (Satışdan hesablanan ƏDV) – (Alış zamanı ödənilmiş və əvəzləşdirilən ƏDV).