1.1. Vergi Anlayışı və Qanunvericilik Bazası Vergi — dövlətin və bələdiyyələrin fəaliyyətinin maliyyə təminatı məqsədi ilə vergi ödəyicilərinin mülkiyyətində olan pul vəsaitlərinin özgəninkiləşdirilməsi şəklində dövlət büdcəsinə və yerli büdcələrə köçürülən məcburi, fərdi və əvəzsiz ödənişdir. Azərbaycan Respublikasında vergi sistemi, vergitutmanın ümumi əsasları və qaydaları Vergi Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Vergi qanunvericiliyi Konstitusiyadan, Vergi Məcəlləsindən və onlara uyğun qəbul edilmiş digər aktlardan ibarətdir.
1.2. Vergi Sisteminin Strukturu Azərbaycan Respublikasında vergi sistemi üç səviyyədən ibarətdir:
1. Dövlət vergiləri: Vergi Məcəlləsi ilə müəyyən edilən və Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində ödənilməli olan vergilərdir.
2. Muxtar respublika vergiləri: Naxçıvan Muxtar Respublikasında Vergi Məcəlləsinə müvafiq olaraq Naxçıvan MR qanunları ilə müəyyən edilən və orada ödənilən vergilərdir,.
3. Yerli vergilər (bələdiyyə vergiləri): Vergi Məcəlləsi və müvafiq qanunla müəyyən edilən, bələdiyyələrin qərarlarına əsasən tətbiq edilən və bələdiyyələrin ərazilərində ödənilən vergilərdir.
1.3. Vergi Növləri Dövlət vergilərinə aşağıdakılar aiddir: fiziki şəxslərin gəlir vergisi, hüquqi şəxslərin mənfəət vergisi (bələdiyyə mülkiyyətində olanlar istisna olmaqla), əlavə dəyər vergisi (ƏDV), aksizlər, hüquqi şəxslərin əmlak vergisi, hüquqi şəxslərin torpaq vergisi, yol vergisi, mədən vergisi və sadələşdirilmiş vergi. Yerli vergilərə isə fiziki şəxslərin torpaq və əmlak vergisi, yerli əhəmiyyətli tikinti materialları üzrə mədən vergisi və bələdiyyə mülkiyyətində olan müəssisələrin mənfəət vergisi daxildir.
1.4. Vergi Münasibətlərinin İştirakçıları
• Vergi ödəyicisi: Vergi Məcəlləsinə uyğun olaraq müəyyən edilmiş vergitutma obyektlərindən vergini ödəməli olan istənilən şəxsdir.
• Vergi agenti: Vergini hesablamağa, vergi ödəyicisindən tutmağa və büdcəyə köçürməyə borclu olan şəxsdir.
• Rezident fiziki şəxs: Təqvim ilində ardıcıl 12 aylıq dövr ərzində üst-üstə 182 gündən artıq Azərbaycan ərazisində olan və ya Azərbaycanın xaricdəki dövlət xidmətində olan şəxsdir.
1.5. Vergitutmanın Əsas Şərtləri və Valyuta Vergi o halda müəyyən edilmiş hesab olunur ki, vergi ödəyicisi, vergitutma obyekti (gəlir, mənfəət, əmlak və s.), vergitutma bazası, vergi dövrü, vergi dərəcəsi, hesablama qaydası və ödənilmə müddəti müəyyən edilmiş olsun,. Vergilər Azərbaycan Respublikasının pul vahidi olan manatla hesablanır və ödənilir.